Dopasujcie Państwo odmianę kukurydzy do poziomu wydajności: powyżej 10 000 litrów nacisk na skrobię/plon skrobi, do 10 000 litrów – strawność reszty rośliny plus skrobia; o efekcie współdecyduje zarządzanie zbiorem i silosem.
Jedna dawka dla wszystkich?
Jednolita dawka dla stad o bardzo różnym poziomie wydajności może skutkować utratą wydajności. To, co pasuje przy 7 000 litrach, przy >10 000 litrach może wywołać subkliniczną kwasicę żwacza. Skutecznym podejściem może być dobór odmian według poziomu wydajności. Pokażemy, jak mogą Państwo wykorzystać żwacz jako silnik. Kluczowe jest, jaka forma energii działa i kiedy. Skrobia może dostarczać szybko dostępnej energii. Włókno może dostarczać energii w sposób ciągły. Jedno i drugie wymaga zarządzania: odpowiedniego okna zbioru, właściwego rozgniecenia, czystego zakiszania. W ten sposób wspierają Państwo pobranie paszy, stabilność żwacza i wydajność mleka.
Powyżej 10 000 litrów: skrobia na pierwszym miejscu
Powyżej 10 000 litrów liczy się zawartość skrobi, a przede wszystkim plon skrobi. Pobranie suchej masy jest fizjologicznie ograniczone (ok. 22–25 kg s.m./dzień). Celem jest możliwie wysoka koncentracja energii. Skrobia szybko przechodzi, zaopatrując żwacz i jelito cienkie. Zwróćcie Państwo uwagę na ryzyko przy ponad 25–28 % skrobi w dawce całkowitej. Sterujcie Państwo poprzez zbiór przy 32–35 % ogólnej s.m. i dobre rozgniecenie ziarna. Odmiany ukierunkowane na skrobię, takie jak PRIVAT i BISMARK, mogą dawać mocne kolby.
Do 10 000 litrów: dNDF plus skrobia
Do 10 000 litrów liczy się połączenie strawności reszty rośliny i skrobi. dNDF może dostarczać energii synchronicznie dla żwacza i przyczyniać się do stabilnego pH w żwaczu. W ten sposób harmonizują Państwo dawki z przewagą traw z umiarkowanym udziałem kukurydzy. BELUGA według broszury odmianowej cechuje się wysoką strawnością reszty rośliny – w doświadczeniu Izby Rolniczej (LWK) Schleswig-Holstein (Niemcy), kukurydza na kiszonkę 2025, ze strawnością ELOS wzgl. 103. Proszę zaplanować zbiór nieco wcześniej (ok. 30–33 % s.m.), aby zmagazynować wysoko strawne ściany komórkowe. Dzięki temu włókno pozostaje motorem pobrania i produkcji mleka.
Okno zbioru i rozgniecenie
Okno zbioru współdecyduje o wydajności. Dla dawek z naciskiem na skrobię zbierajcie Państwo przy 32–35 % ogólnej s.m. Ziarno znajduje się wtedy zwykle w fazie dojrzałości woskowej i daje się dobrze rozgnieść crackerem. Unikajcie Państwo ponad 38 % s.m.: szkliste ziarna mogą częściowo przechodzić niestrawione. Dla dawek z naciskiem na dNDF siekajcie Państwo wcześniej, przy ok. 30–33 % s.m. Stosujcie Państwo długości sieczki 6–8 mm (bez crackera) lub 10–12 mm (z crackerem). W ten sposób łączycie Państwo zagęszczenie i efekt strukturalny w żwaczu.
Zakiszanie i stabilność tlenowa
Kiszonki bogate w skrobię szybciej ulegają wtórnemu zagrzewaniu. Łatwo dostępna skrobia „karmi” drożdże i pleśnie. Dlatego zagęszczajcie Państwo szczególnie starannie (co najmniej 250 kg s.m./m³). Latem zapewnijcie Państwo postęp wybierania co najmniej 2,5 m na tydzień. Heterofermentacyjne dodatki do zakiszania z Lactobacillus buchneri mogą w zależności od kiszonki wydłużać stabilność tlenową – zwracajcie Państwo uwagę na środki z atestem DLG o kierunku działania 2. W kiszonkach z naciskiem na strawność reszty rośliny ryzyko nagrzewania wtórnego jest mniejsze, lecz podstawowe zasady pozostają w mocy. Utrzymujcie Państwo peNDF na poziomie co najmniej 32 % NDF.
Zarządzanie opłacalnością
Jaką wartość może mieć właściwa genetyka, pokazują dwa niewiążące przykłady obliczeń na założonych danych – do weryfikacji indywidualnie w gospodarstwie. Przykład 1: Na każdy punkt procentowy wyższej strawności NDF literatura żywieniowa podaje ok. 0,25 kg więcej mleka na krowę dziennie (Oba & Allen, Journal of Dairy Science 1999). Przy założeniu 100 krów, 305 dni doju i 0,42 €/kg mleka daje to rachunkowo 7 625 kg mleka, czyli ok. 3 200 € w roku. Przykład 2: Skrobia z własnego pola może zastąpić zakup – przy założeniu dodatkowych 1,5 t/ha skrobi i wartości zakupu 240–280 €/t odpowiada to rachunkowo ok. 360–420 €/ha.
PORADY PRAKTYCZNE
- Planujcie Państwo dobór odmian ściśle wg wydajności: powyżej 10 000 litrów – nacisk na skrobię/plon skrobi, do 10 000 litrów – strawność reszty rośliny plus skrobia.
- Proszę zbierać łany ukierunkowane na skrobię przy 32–35 % całkowitej s.m. i zapewnić dobre rozgniecenie ziarna (cracker).
- Unikajcie Państwo zbioru powyżej 38 % s.m.: szkliste ziarna mogą częściowo przechodzić niestrawione – skrobia zostaje wówczas utracona z kałem.
- Proszę zbierać na sieczkę łany ukierunkowane na dNDF wcześniej (ok. 30–33 % s.m.), aby utrzymać możliwie wysoką strawność ścian komórkowych.
- Zagęszczajcie Państwo kiszonki skrobiowe do co najmniej 250 kg s.m./m³ i utrzymujcie w lecie 2,5 m postępu wybierania na tydzień.
- W kiszonkach o wysokiej zawartości skrobi heterofermentacyjne dodatki do zakiszania (Lactobacillus buchneri) mogą – w zależności od kiszonki – wydłużać stabilność tlenową; zwracajcie Państwo uwagę na środki o kierunku działania 2, potwierdzone przez DLG (Niemcy).
- Zadbajcie Państwo o strukturę: peNDF co najmniej 32 % NDF; długość sieczki 6–8 mm (bez crackera), 10–12 mm (z crackerem).
Liczby mają charakter praktyczny i orientacyjny; efekty zależą od stanowiska, roku i sposobu prowadzenia – do sprawdzenia indywidualnie w gospodarstwie.